Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləminin qarşısında müxtəlif çağırışlar dayansa da, onları birləşdirən əsas ehtiyac sülhə, sabitliyə, qarşılıqlı əməkdaşlığa əsaslanan gələcək qurmaqdır
Bakıda keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı və böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans Azərbaycanın tarixi-mənəvi irsi ilə Türk dünyası və İslam aləmi qarşısında daşıdığı məsuliyyətin bir nöqtədə qovuşmasını nümayiş etdirən mühüm hadisələrdir. Prezident İlham Əliyevin dini liderlərdən və beynəlxalq konfrans iştirakçılarından ibarət nümayəndə heyəti ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlərin əsas xəttini tarixi-mədəni yaddaşın qorunması, müsəlman və Türk dünyasının həmrəyliyi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra yaranmış yeni regional reallıqların sülh və əməkdaşlıq müstəvisində möhkəmləndirilməsi təşkil edir.
Seyid Yəhya Bakuvi kimi şəxsiyyətlərin irsi Azərbaycan tarixinin yalnız keçmişə aid səhifəsi deyil. Nizami Gəncəvidən Xaqani Şirvaniyə, Nəsimidən Yəhya Bakuviyə, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuliyə qədər uzanan böyük mənəvi xətt xalqın intellektual və mədəni potensialının əsrlər boyu formalaşmasını göstərir. Bu baxımdan Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq toplantının Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın öz mənəvi irsinə sahib çıxmasının və onu beynəlxalq elmi-dini dialoqun bir hissəsinə çevirməsinin ifadəsidir.
Dini liderlərin eyni məkanda toplaşması da ortaq tarix, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı hörmətin müxtəlif coğrafiyaları birləşdirən mühüm amillər olduğunu göstərir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu prosesdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkə Türk dünyasının, Qafqazın və İslam coğrafiyasının kəsişməsində yerləşir. Bu gün Bakıda müxtəlif ölkələrdən gəlmiş dini rəhbərlərin bir araya gəlməsi həmin tarixi əlaqələrin müasir dövrdə yeni məzmunla davam etdiyini göstərir.
Bakıda səslənən fikirlərin mühüm hissəsi Azərbaycanın yaxın tarixinin ən ağrılı səhifələrinə – Qarabağ münaqişəsinə və işğalın nəticələrinə həsr olunmuşdu. Otuz il davam edən işğal yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi, şəhər və kəndlərin dağıdılması, tarixi-mədəni irsin zədələnməsi, dini abidələrin məhv edilməsi və Xocalı faciəsi ilə bağlı ağır xatirələrlə yadda qalıb. Bu məsələlərin dini liderlərin qarşısında vurğulanması Qarabağdakı dağıntıların yalnız milli deyil, həm də mədəni və dini irs məsələsi olduğunu ön plana çıxarır. Qarabağa səfər edəcək nümayəndə heyətinin Ağdam, Xankəndi, Xocalı və Şuşada görəcəyi mənzərə bu yaddaşın canlı ifadəsi olacaq. Bir tərəfdə dağıntıların izləri, digər tərəfdə isə yenidən qurulan şəhərlər, bərpa olunan məscidlər və geri qayıdan insanlar dayanır. Bu mənzərə Qarabağın keçmişi ilə bu günü arasında böyük kontrast yaradır.
Çıxışın digər mühüm xətti Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasındakı əlaqələrdir. Azərbaycan burada müxtəlif regional platformaları bir araya gətirən ölkə kimi çıxış edir. Türk dövlətlərinin dini liderlərinin toplantısı ilə Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş konfransın eyni vaxtda keçirilməsi də simvolik məna daşıyır: tarix və müasirlik, mədəniyyət və din, milli kimlik və beynəlxalq əməkdaşlıq eyni platformada görüşür.
